Zit je met je handen in je haar met een boos kind? Alle ouders en leerkrachten kennen het. Een kind dat helemaal uit zijn dak gaat, dat schreeuwend en stampend voor je staat of juist van je weg loopt. Wat kan je daar toch mee?!

In mijn tijd voor de klas heb ik heel wat boze kinderen meegemaakt. Totaal gefrustreerd vanwege dingen die niet lukten of problemen in de communicatie met andere kinderen. Zo was er eens een jongen van 5 die ontzettend boos en verdrietig was.

Bij het afscheid nemen van zijn moeder ’s ochtends, was hij in een grapjesbui. Hoewel het voor zijn moeder tijd was om te gaan, wilde hij geen gedag zeggen. Hij rende lachend weg toen ze afscheid probeerde te nemen. Zijn moeder die graag de klas uit wilde en zich duidelijk opgelaten voelde bij de situatie, zei na een paar keer proberen: “Dag, fijne dag vandaag”, liep de klas uit en deed de deur dicht. Nog even doorlopend realiseerde hij zich wat er zojuist gebeurd was. Zijn moeder was weggegaan zonder een knuffel te geven.

Het is belangrijk om te melden dat het afscheid nemen vaker een probleem gaf en hij vaak aan het onderzoeken was hoe ver hij kon gaan. Deze actie van moeder was een gevolg van een gesprek dat we hadden gevoerd met elkaar. We spraken af dat er een duidelijke afronding nodig was voor hem, bij het afzetten op school. Deze nieuwe aanpak was vooraf besproken met hem, ook wat er zou gebeuren als hij wat anders zou doen.
Dat zijn moeder zo’n duidelijk einde aan het wegbrengritueel maakte, was echter nieuw voor hem.

Niet voorbereid op deze daadkrachtige actie van zijn moeder rende hij haar huilend achterna. Zijn moeder had intussen al even gezwaaid en was de school uitgegaan. Ik hield hem tegen, de deur was dicht en zijn moeder was weg. Uitleggend dat zijn moeder hem straks weer kwam halen, probeerde ik aan de dag te beginnen. Dat was niet mogelijk. Hij rende schreeuwend en huilend door de klas, dat hij nog een knuffel wilde en dat zijn moeder terug moest komen. De andere kinderen zaten doodstil op hun stoelen en keken eerst naar hem en dan weer naar mij. Op dat moment gaat de rugzak aan ervaring open en probeer je alles uit wat je geleerd hebt. Rustig praten en uitnodigen op zijn plek te gaan zitten, naar hem toe lopen. De andere kinderen vragen hem even uit te laten razen en uitleggen dat hij nu heel boos en verdrietig is en waardoor dat komt.

Het resultaat: een zwaar gefrustreerd mannetje, dat alsmaar bozer werd en een klas die diep onder de indruk was…

Die dag had ik het geluk dat ik een goede stagiaire in de klas had. Ik vroeg haar de dag te beginnen en heb hem meegenomen naar de gang. Een rustige omgeving, zonder kinderen en met de ruimte om zichzelf te uiten. Nadat we een poosje op de gang waren, terwijl hij nog erg boos was, en waar het hem lukte zijn tranen te laten zien, heb ik hem op schoot getrokken. (Doe dit niet zomaar met een ouder kind! Dit kan tot een jaar of 5 á 6, daarna is misschien een minder fysieke aanpak nodig)
Hoewel hij dat eerst niet wilde en ik dat gewoonlijk respecteer, was er nu iets anders nodig. Hij had mij nodig om zijn boosheid een plekje te kunnen geven. Hem geruststellende woordjes zeggend en vertellend dat het oké was dat hij zich zo voelde, merkte ik dat zijn lijfje zich langzaam weer ontspande. Hij liet zich dragen door mij en moest vreselijk huilen.

De boodschap die ik hem probeerde te geven was, dat het oké was dat hij boos was. Dat het prima was dat hij het liet zien, dat ik helemaal begreep dat hij zich zo gefrustreerd voelde en zich geen raad wist. En dat we het tóch op deze nieuwe manier zouden doen.

Erkenning

Belangrijk bij boze kinderen is dat je ze wil erkennen in hun kracht. Boosheid is het uiten van een geweldig kracht om een grens aan te geven. Om te laten merken dat je iets niet leuk vindt, dat je het ergens niet mee eens bent of dat je moet wennen aan de verandering. Het is niet bedoeld om jou een hak te zetten, de boel te verstoren of anderen ‘kwaad te doen’. Een kind is ook liever blij dan boos.
We zijn gewend om krachtig over de mening van het boze kind heen te gaan en de boosheid af te wijzen. “Ik praat pas weer met je als je rustig bent” of “ga maar naar de gang, ga daar uitrazen”. Daarmee laat je een kind, dat nog aan het leren is om te gaan met boosheid, het alleen oplossen. Een indirect signaal dat boosheid iets is dat niet mag, dat je zelf op moet lossen en dat je dan afgezonderd wordt van de rest.

Wat je je kind eigenlijk mee wil geven is dat je zijn kracht prachtig vindt, dat je toejuicht dat hij of zij van zich laat horen. Zelfs aanmoedigt uiting te geven aan zijn of haar frustratie, zonder zichzelf of anderen daarbij te bezeren. Maar dat het wel op de afgesproken manier zal gebeuren. Dat je standvastig je plan uitvoert, zonder de emotie die dat oproept bij je kind, af te wijzen.

Stappenplan bij een boos kind (tot een jaar of 6):

  1. Blijf rustig en neem afstand. Oftewel, adem eerst eens diep in en uit. Vertel jezelf: “dit is niet persoonlijk tegen mij gericht, ook al lijkt dit misschien zo”. Dit kind is boos, misschien wel woedend vanwege deze situatie. Ik hou van dit kind, dit kind houdt van mij.
  2. Spreek waardering uit over de boosheid. Bijvoorbeeld: “Ik vind het prachtig dat je mij dit zo kan vertellen. Ik zie dat het je heel boos maakt. Vertel eens hoe boos je bent? Laat eens horen hoe boos je bent. Ja, echt zo boos? Wauw!” Alles wat in je op komt om het kind te bevestigen in zijn boosheid. Laat het over je heen komen. Nogmaals het is de situatie die deze boosheid oproept.
  3. Bevestig de boosheid en spreek uit wat je gaat doen. Ik hoor dat je hier ontzettend boos van wordt, dat is helemaal goed. Ik hou heel veel van je/Ik ben heel blij me je. We gaan het op deze manier doen en dat mag je heel vervelend vinden.
  4. Voer je plan uit. Neem je kind mee, fysiek, in wat je wilt dat er gebeurd of juist niet gebeurd. Haal je kind uit de situatie. Breng er lucht in, letterlijk! Blijf rustig ademhalen.
  5. Wacht tot je kind tot rust komt. Geef het de tijd om te wennen aan deze situatie. Geef er niet te veel woorden meer aan, anders dan geruststellende woorden. Blijf uit discussie, bevestig het gevoel. “Lastig hè, ik hoor dat je het zo graag wil”.
  6. Rond af met een knuffel en bevestiging dat je van je kind houdt/blij bent met het kind. Bij oudere kinderen is het mooi om naderhand een gesprekje te hebben. Bespreek hoe het was voor je kind om zo boos te zijn op dat moment. Ga samen op zoek naar een mogelijke oplossing voor een volgende keer. Wat zou helpen om het de volgende keer anders aan te pakken? Wat kan het kind daar zelf voor doen? Kan jij ergens mee helpen?
    Boosheid is kracht. Het brengt je kind ver in het leven, zeker als het in goede banen wordt geleid.

Een kind dat in zijn jonge jaren (rond 3 à 4 jaar) zich krachtig mag uiten, heeft daar later veel profijt van. Bij oudere kinderen, zal je elementen kunnen gebruiken van dit stappenplan, maar kan alleen tot rust komen ook erg belangrijk zijn. Elke situatie is anders en vraagt om een eigen aanpak. Blijf daarom experimenteren tot je een oplossing gevonden hebt die bij jullie past. Zoek hulp als je wilt dat er iemand met je meedenkt en meekijkt. Bespreek vooraf met je kind wat de afspraken zijn. Dat helpt boosheid ook tot rust te brengen.

Deze situatie in de klas had de juiste voorwaarden om hier de tijd voor te nemen. Zonder stagiaire heb je zelden de tijd om de klas uit te gaan en een dik kwartier bezig te zijn met één kind, maar soms heb je het geluk dat er wel ruimte voor is, zowel in de omgeving als bij jezelf.
In een thuissituatie is dit makkelijker om uit te voeren, mits je de rust bij jezelf kunt vinden om zo’n achtbaan samen te doorlopen. De eerste keer dat je dit doet met je kind zal het misschien langer duren. Zodra je kind ervaart dat je zijn of haar boosheid steeds weer verwelkomt, zullen jullie er samen sneller doorheen gaan en misschien gaan die boze buien wel heel snel over…

Hoe het verder ging met de jongen uit mijn klas? Hij was uitgeput na zijn boze bui. Iets dat je vaak tegen zal komen. Heftige emoties geven vermoeidheid. Met een vriendje heeft hij op de gang gespeeld om even bij te komen. Na een kwartiertje kwam hij opgeruimd en rustig de klas in en deed weer mee met de rest.

Heb je behoefte aan advies op maat voor je boze kind?

contact